បណ្ឌិតសភាចារ្យ ហ៊ាន សុខុម ចាត់ទុកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមានតួនាទីជាស្ថាប័នភាសាមួយ ក្នុងការបង្ហាញសាធារជនអំពីភាសាខ្មែរផ្លូវការ ដើម្បីជួយពង្រឹងកិត្យានុភាពភាសាខ្មែរទៅកាន់ពិភពលោក

ថោង វណ្ណា

រាជធានីភ្នំពេញ÷ បណ្ឌិតសភាចារ្យ ហ៊ាន សុខុម ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ចាត់ទុកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមានតួនាទីជាស្ថាប័នភាសាមួយបង្ហាញសាធារណជន អំពីភាសាខ្មែរផ្លូវការ ក្នុងការជួយផ្សព្វផ្សាយពីអក្ខរាវិរុទ្ធ វេយ្យាករណ៍ ការអាន និងនានាភាពនៃភាសាខ្មែរ ជួយផ្សព្វផ្សាយបច្ចេកសព្ទខ្មែរគ្រប់មុខ ជួយពង្រឹងកិត្យានុភាពភាសាខ្មែរទៅកាន់ពិភពលោក ជាអ្នកបង្ហាញអំពីការប្រើប្រាស់ភាសា និងអំពីគម្លាតរវាងភាសាស្តង់ដា និងភាសានិយាយប្រចាំថ្ងៃ។

លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យបន្ថែមថា ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបប្រពៃណី និងភាសាខ្មែររួមមាន«ទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុផ្សាយសំឡេង តាមបែបផែនគំរូនៃភាសាខ្មែរជាកាសែត និងទស្សនាវដ្ដី» ធ្វើជាគំរូនៃភាសាខ្មែរក្នុងការសរសេរនិងវាក្យសព្ទរៀងរាល់ថ្ងៃ និងផ្លូវការ ដូចជានៅក្នុងកម្មវិធីវប្បធម៌គាំទ្រដល់អក្សរសិល្ប៍ ប្រវត្តិសាស្ត្រ តន្ត្រី និងបេតិកភណ្ឌដទៃទៀត កម្មវិធីអប់រំពង្រីកការរៀនសូត្រភាសាបន្ថែមក្រៅបន្ទប់រៀន ហើយការត្រួតពិនិត្យវិជ្ជាជីវៈ (Professional gatekeeping) ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបប្រពៃណី មានទិសដៅទៅរកបទដ្ឋានត្រឹមត្រូវជាង បើធៀបនឹងបណ្តាញដទៃទៀត។

លោកបន្ថែមទៀតថា ការប្រើប្រាស់ Facebook និងភាសាខ្មែរមិនផ្លូវការ មតិយោបល់ (Comments) ជារឿយៗលាយឡំភាសាខ្មែរផ្លូវការ ជាមួយភាសានិយាយប្រចាំថ្ងៃ ពាក្យតាមក្រុមសង្គម ភាសាអង់គ្លេស រូបសញ្ញាអារម្មណ៍ (emojis) ពាក្យសរសេរកាត់ អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លាស់ប្ដូររចនាបថអាស្រ័យលើមិត្តភក្តិអ្នកចូល មើលសាធារណៈ និយោជក ឬស្ថាប័ន។ 

( ឧទាហរណ៍ “ស្អាតណាស់! Love this o” ) ដែលការសរសេរតាមអនឡាញជារឿយៗ ត្រូវបានសម្រួល ដើម្បីឱ្យបានរហ័ស ការបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ ភាពកំប្លុកកំប្លែង ជាជាងភាពត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាតផ្លូវការ។

TikTok, YouTube និងភាសានិយាយ
វីដេអូខ្លីៗ ជួយផ្សព្វផ្សាយការបញ្ចេញសំឡេង ឃ្លាពេញនិយម (catchphrases) និងរចនាបថសន្ទនាអ្នកមានឥទ្ធិពលលើបណ្ដាញសង្គម (Influencers) អាចធ្វើឱ្យកន្សោមពាក្យផ្សេងៗត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយកាន់តែទូលំទូលាយឆ្ងាយហួសពីសហគមន៍មូលដ្ឋានរបស់ពួកគេ សំឡេងនិងវីដេអូ អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ស្តាប់ឮភាសាខ្មែរតាមតំបន់និងតាមក្រុមសង្គមផ្សេងៗគ្នា ការជួបប្រទះជាញឹកញាប់ អាចរួមចំណែកដល់ការសាយភាយនៃវាក្យសព្ទនិងរចនាបថនៃការនិយាយ។

ការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរ លាយជាមួយភាសាអង់គ្លេស ការប្រើភាសាលាយគ្នា (Code-switching) គឺជាការផ្លាស់ប្តូរ ប្រើប្រាស់ភាសាឆ្លាស់គ្នាក្នុងការសន្ទនា វាអាចបង្ហាញអំពីប្រធាន

បទ អត្តសញ្ញាណ ភាពជំនាញ ភាពស្និទ្ធស្នាល ភាពកំប្លុកកំប្លែង ឬភាពងាយស្រួល ដើម្បីបង្ហាញពីបាតុភូតនេះប៉ុណ្ណោះ វាមិនគួរត្រូវបានចាត់ទុកជាភស្តុតាងនៃការប្រើប្រាស់ញឹកញាប់

ទូទាំងប្រទេសឡើយ ។

ការខ្ចីពាក្យនិងវាក្យសព្ទឌីជីថល ការខ្ចីពាក្យ (Borrowing) គឺខុសពីការប្រើភាសាលាយ។ ពាក្យដែលខ្ចីអាចក្លាយជាផ្នែកមួយនៃភាសាការប្រាស្រ័យទាក់ទងបែបឌីជីថល អាចពន្លឿនការផ្លាស់ប្ដូរពីកន្សោមពាក្យបរទេស ទៅជាពាក្យដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយដែលអាចទៅរួច ក៏ពាក្យបរទេស នាំឱ្យការប្រើប្រាស់ដដែលៗ ការសម្របសម្រួល នាំឱ្យការសាយភាយកាន់តែទូលំទូលាយ និងនាំឱ្យការក្លាយជាវាក្យសព្ទផ្លូវការ (lexicalization) អ្នកស្រាវជ្រាវ គួរតែបែងចែករវាងការខ្ចីពាក្យដែលបានចាក់គ្រឹះ និងការផ្លាស់ប្តូរភាសាបណ្ដោះអាសន្នតាមអនឡាញ។

លោកបណ្ឌិតសភាចាបន្តទៀតថា ភាសារបស់យុវវ័យ និងការបង្កើតថ្មីនៃភាសា សហគមន៍អនឡាញថ្មីៗ (neologisms) និងគ្រាមភាសា (slang) គឺជាបរិបទមួយក្នុងការការបង្កើតពាក្យថ្មី មីម (Memes) និងទម្រង់កំប្លែងដែលប្រើដដែលៗអាចពន្លឿនការសាយភាយវាក្យសព្ទ ពាក្យថ្មីៗដែលឃើញមានក្នុងបណ្ដាញសង្គមអាចបង្ហាញពីអាយុកាលរបស់វា សមាជិកភាពក្រុមមិត្តភក្តិ ជំហរ និងអត្តសញ្ញាណពាក្យថ្មីដែលបង្កើតឡើង ភាគច្រើនមានអាយុកាលខ្លី មានតែផ្នពាក្យមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលក្លាយជាលក្ខណៈជាប់លាប់ក្នុងភាសាខ្មែរទូទៅ។

បញ្ហាប្រឈមចំពោះភាសាខ្មែរ គឺឥទ្ធិពលឈានមុខនៃភាសាបរទេសនៅក្នុងវិស័យដែលមានកិត្យានុភាពខ្ពស់មួយចំនួនដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ការជ្រើសរើសវាក្យសព្ទ និងឥរិយាបថចំពោះភាសា អក្ខរាវិរុទ្ធឌីជីថលមិនស្តង់ដា ដែលអាចបង្កើតបញ្ហាប្រឈមគ្នារវាងបទដ្ឋានផ្លូវការ និងការអនុវត្តមិនផ្លូវការ។ ភាពខុសគ្នារវាងជំនាន់ អាចបង្កើតឱ្យមានការរំពឹងទុកខុសគ្នាអំពីភាសាខ្មែរដែលត្រឹមត្រូវ ការចេះបច្ចេកវិទ្យានិងធនធានភាសាខ្មែរមិនស្មើគ្នា អាចបង្កើតឱ្យមានគម្លាតឌីជីថល (digital divide)។

ចំពោះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបប្រពៃណីប្រៀបធៀបនឹងបណ្តាញសង្គម ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបប្រពៃណី គឺការត្រួតពិនិត្យតឹងរ៉ឹងជាងកម្រិតភាសាផ្លូវការ សិទ្ធិអំណាចស្ថាប័ន ការផ្សព្វផ្សាយយឺតជាងបណ្តាញសង្គម ព្រោះមាតិកាដែលបង្កើតដោយអ្នកប្រើប្រាស់ ការផ្សព្វផ្សាយរហ័ស ការប្រែប្រួលកាន់តែច្រើន ឥទ្ធិពលពីមិត្តភក្តិ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបប្រពៃណីមាននិន្នាការសង្កត់ធ្ងន់លើបទដ្ឋាន ឯបណ្តាញសង្គមមាននិន្នាការបង្កើតជម្រើសកាន់តែច្រើននៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្ដែង ហើយប្រព័ន្ធទាំងពីរនេះមានអន្តរកម្មទៅវិញទៅមក ដោយមាតិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានចែករំលែកតាមអនឡាញ ហើយទំនាការអនឡាញចូលទៅកងព័ន្ធផ្សពផ្សាយ។

ចំណែកលោកបណ្ឌិត មាឃ បូរ៉ា ប្រធានវិទ្យាស្ថានជាតិភា

សាខ្មែរ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា 

«ការចេះបច្ចេកវិទ្យា និងធនធានភាសាខ្មែរមិនស្មើគ្នា អាចបង្កើតឱ្យមានគម្លាតឌីជីថល។ ភាសាខ្មែរមានគុណតម្លៃជានិមិត្តរូបជ្រាលជ្រៅ ហើយវាជាភាសាជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា»៕